Blog

Alles over het kunstenaarsstatuut

Hoewel het kunstenaarsstatuut ondertussen al een hele tijd bestaat, blijven er hardnekkige onduidelijkheden en mythes over bestaan. In dit artikel doen we een poging er zo veel mogelijk uit de wereld te helpen. Wat ís dat statuut juist, wie komt ervoor in aanmerking en wat moet die persoon daar voor doen? En wat zijn de actuele issues en probleemsituaties?

Wat is het kunstenaarsstatuut?

producer

Ten eerste: “het kunstenaarsstatuut” bestaat niet. Als kunstenaar heb je geen apart Sociale Zekerheidsstatuut, maar kies je ervoor om te werken als werknemer of zelfstandige (het derde statuut in België is ambtenaar en that’s it).

In de volksmond is er wel een naam ontstaan voor een aantal voordeelregels (cachetregel en neutralisatie) in de werkloosheidsreglementering. En dát is waar we over spreken wanneer we het over het kunstenaarsstatuut hebben.

Wat is de cachetregel?

Om je toelaatbaarheid tot eender welke werkloosheidsuitkering aan te vragen, moet je een aantal gewerkte dagen binnen een bepaalde referteperiode bewijzen. Dit is een vorm van sociale zekerheid. Je moet eerst bijdragen hebben geleverd vooraleer je recht hebt op een tegemoetkoming in geval van een risico (zoals werkloosheid). Met een eerste aanvraag lever je dus altijd het bewijs van die eerdere RSZ-bijdragen. 

De cachetregel biedt artiesten het voordeel dat ze hun totale verdiende brutoloon over de periode kunnen delen door een referte dagloon van € 60,10. Ze zullen zo waarschijnlijk sneller aan het aantal nodige ‘gelijkgestelde dagen’ komen. Ter zijde: dit referte dagloon wordt jaarlijks geïndexeerd en is gebaseerd op het GMMI of “Gewaarborgd Minimum Maandinkomen”.

Wat is de neutralisatie?

Volgens de standaard procedure vermindert het bedrag van een werkloosheidsuitkering na elke vergoedingsperiode. Het kunstenaarsstatuut vormt hierop een uitzondering: je kan je eerste vergoedingsperiode voor één jaar verlengen – mits aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. 
Ter zijde: het bedrag voor je eerste vergoedingsperiode wordt berekend op het gemiddelde maandinkomen uit het laatste kwartaal voor je aanvraag. Het komt op 60% van dat verdiende loon en dit is je hoogst mogelijke uitkering, maar je moet wel rekening houden met het loonplafond. 

Wie komt er in aanmerking voor een kunstenaarsstatuut?

Niet iedereen komt in aanmerking voor zowel de cachetregel als de neutralisatie.
De cachetregel geldt voor personen die artistieke prestaties verrichten met een taakloon. Er wordt hierin geen onderscheid gemaakt tussen scheppende of uitvoerende kunstenaars, maar of de prestatie artistiek is, is doorslaggevend. RVA en de Commissie Kunstenaars hebben een lijst opgesteld met functies die in aanmerking komen. 

Belangrijk: deze lijst is niet stabiel én onderhevig aan interpretaties. Het kan dus zijn dat tijdens je loopbaan of middenin je aanvraagprocedure het oordeel over je functie verandert.

De mogelijkheid tot neutralisatie is er voor personen die artistieke prestaties verrichten én voor technici of ondersteunende functies in de artistieke sector. Dit is logisch aangezien die laatste groep ook projectwerk uitvoert en zich in dezelfde socio-economische situatie bevindt. De voorwaarden voor neutralisatie verschillen wel per groep.

Belangrijk: om in aanmerking te komen voor een werkloosheidsuitkering moet de persoon op het moment van de aanvraag volledig werkloos zijn. Van zodra er een contract is van (on)bepaalde duur op het moment van aanvraag, zal de aanvraag verworpen worden. Het is dus van belang om je volledige situatie aan je consulent uit te leggen en ze op de hoogte te brengen van bijvoorbeeld deeltijdse maar doorlopende opdrachten bij eventuele andere werkgevers.

Wat moet je in de praktijk ondernemen om een kunstenaarsstatuut te behalen?

Wanneer je denkt in aanmerking te komen voor een kunstenaarsstatuut, contacteer dan een Amploconsulent voor een afspraak. Je neemt dan met hem/haar grondig je situatie onder de loep, alvorens tot actie over te gaan. Weet dat elk detail in een dossier doorslaggevend kan zijn.
Vergeet niet dat wij ook enkel naar eer en geweten de RVA-regelgeving interpreteren. Het is en blijft de lokale RVA die de uiteindelijke beslissing neemt en wij kunnen jammer genoeg nooit met 100% zekerheid beloven dat je aanvraag aanvaard zal worden.
 

STAP 1

Samen met je Amplo bekijk je je functie. Ben je uitvoerend of scheppend artiest? Werk je met taak- of dagloon? Voor de RVA is het van belang dat je de functie op het contract kan verantwoorden en bewijzen. De functie is in vele opzichten bepalend voor de acties die ondernomen moeten worden.

STAP 2

Je consulent kan eventueel naar je lokale RVA-kantoor bellen om een zo gedetailleerd beeld te krijgen van je situatie. Het is namelijk cruciaal of je al een uitkering hebt of hebt gehad? Welk type uitkering dat is en in welke vergoedingsperiode je zit? Wat je beroepsverleden is? Of je bijvoorbeeld zelfstandige bent geweest? Deze tweede stap bepaalt wáár in de aanvraagprocedure je van start zal gaan.

Aanvraagprocedure

1. Bewijzen toelaatbaarheid

MET CACHETREGEL – voor artiesten die werken met een taakloon

ZONDER CACHETREGEL – voor technici en uitvoerende functies in de creatieve sector

leeftijd referentieperiode te bewijzen dagen brutoloon op cachet
36 en jonger 21 maanden 312 dagen € 18.751,20
36 tem 49 33 maanden 468 dagen € 28.126,80
50 en ouder 42 maanden 624 dagen € 37.502,40
leeftijd referentieperiode te bewijzen dagen
36 en jonger 21 maanden 312 dagen
36 tem 49 33 maanden 468 dagen
50 en ouder 42 maanden 624 dagen

Ter zijde: de te bewijzen dagen zijn er 312 van 6,33 uur in een zesdagenstel of 260 dagen van 7,6 uur in een vijfdagenstelsel. Het komt overeen met één jaar voltijds werken over een periode van 21 maanden.

Je kan, als artiest die met een taakloon werkt, ook maximum 156 dagen per kwartaal bewijzen en je moet dus minstens in twee kwartalen prestaties hebben. Je Amploconsulent heeft een formule om dit na te kijken. Vraag er dus naar!

2. Neutralisatie van de eerste vergoedingsperiode

Van zodra je een uitkering hebt, en in aanmerking wil komen voor de neutralisatie, moet je de aanvraag doen als artiest óf als ondersteunende kracht. Er is geen combinatie van systemen mogelijk. Bekijk dit dus ook even samen met je consulent, want het kan natuurlijk best zijn dat je in de praktijk wél twee functies combineert.

ALS ARTIEST 

WAT?
156 dagen bewijzen waarvan minstens 104 dagen met artistieke activiteiten, over een referteperiode van 18 maanden.
HOE?
Dit kan met de cachetregel voor prestaties in taakloon.
WANNEER?
Voor het einde van de eerste vergoedingsperiode.

ALS ONDERSTEUNENDE FUNCTIE IN DE CREATIEVE SECTOR

WAT?
156 dagen bewijzen waarvan minstens 104 dagen in de artistieke sector, over een referteperiode van 18 maanden.
HOE?
Dit kan niet met de cachetregel.
WANNEER?
Voor het einde van de eerste vergoedingsperiode.

3. Verlenging van het voordeel

ALS ARTIEST 

WAT?
Drie artistieke prestaties (minstens drie voltijdse dagen in verschillende arbeidscontracten) voorleggen  over een referteperiode van 12 maanden.
WANNEER?
Voor het einde van de eerste vergoedingsperiode.

ALS ONDERSTEUNENDE FUNCTIE IN DE CREATIEVE SECTOR

WAT?
Drie arbeidscontracten van zeer korte duur (maximum 3 maanden) in de artistieke sector voorleggen over een referteperiode van 12 maanden.
WANNEER?
Voor het einde van de eerste vergoedingsperiode.

 

 

De regels van de RVA zijn niet die van de VDAB. Die laatste wil wel 156 gewerkte dagen per jaar zien. Anders kan je door hen opgeroepen en verplicht worden om een job aan te nemen.

Als je met taakloon blijft werken van zodra je een uitkering hebt, heeft dat hier ook een effect op. Je moet dan maandelijks een C3-artiest indienen, en je aantal gewerkte dagen wordt herberekend op basis van je verdiende brutoloon. Als je een neutralisatie hebt bekomen door prestaties met taakloon in te geven, is het wel aangewezen om ook daarna nog met taakloon te blijven werken (als dit overeenkomt met de realiteit), omdat dit anders voor de RVA op misbruik kan wijzen.

camera - audiovisuele sector

Issues en problemen

Kan je het statuut verliezen?

Je kan altijd je uitkering verliezen, maar nooit door te werken. Werken wordt door de RVA nooit bestraft. Als je een contract van langer dan 3 maanden hebt, verschuift wel je referteperiode.
Je kan “het statuut” verliezen door bijvoorbeeld te vergeten om op tijd je C4’s binnen te brengen bij de vakbond. Je uitkering zal dan achteruit gaan in de tijd. In dat geval moet je opnieuw een neutralisatie van de eerste vergoedingsperiode aanvragen – dus 156 bewijzen over de voorbije 18 maanden. En dit twee jaar op rij alvorens je weer in de “verlenging van het voordeel” terechtkomt en drie contracten per jaar volstaan. 

Discussie over taakloon bij RVA

De RVA voerde recent een aantal aanpassingen door in verband met de interpretatie van het taakloon. In deze longread lees je meer over de visie van Amplo omtrent deze aanpassingen en bespreken we het juridische kader van de situatie. 

Combinatie van het kunstenaarsstatuut met andere inkomsten

Inkomsten “andere dan loon” hebben ook een effect op je uitkering. Die mogen maximum € 4361,76 (belastbaar) netto per jaar bedragen. Auteursrechten en inkomsten uit ‘zelfstandige in bijberoep’ tellen hiervoor mee. Je moet die inkomsten aangeven met je aanvraag op je C1-artiest . Kom met de details hierover zeker naar je Amploconsulent.

Combinatie met een functie als bestuurslid in een vzw

Als bestuurslid van een vzw, ziet de RVA je als “niet beschikbaar voor de arbeidsmarkt”. Een basisvoorwaarde om in aanmerking te komen voor een werkloosheidsuitkering, is net dat je wél beschikbaar bent voor de arbeidsmarkt. Een aanvraag zal dus nooit worden aanvaard als je ondertussen ook besturend lid van een vzw bent.